Veelgestelde vragen over de maanlanding

De maanlanding roept bij iedereen vragen op, van basisschoolkinderen tot doorgewinterde ruimtevaartliefhebbers. Sommige vragen gaan over feiten: wanneer precies, wie, hoe lang. Andere vragen gaan over twijfel: was het écht? En weer andere gaan over de toekomst: gaan we terug? Op deze pagina beantwoorden we de meestgestelde vragen zo volledig en eerlijk mogelijk, met verwijzingen naar pagina's waar je dieper kunt ingaan op elk onderwerp.

Wanneer was de maanlanding?

De eerste bemande maanlanding vond plaats op 20 juli 1969. De maanlander Eagle van Apollo 11 raakte het maanoppervlak om 20:17 UTC (22:17 Nederlandse zomertijd). De eerste voetstap van Neil Armstrong volgde enkele uren later, in de nacht van 20 op 21 juli: om 02:56 UTC, oftewel 04:56 Nederlandse tijd.

Veel mensen verwarren de landing (20 juli) met de eerste stap (technisch 21 juli UTC). In Nederland was het bij de landing nog avond, maar bij de stap al vroege ochtend. De precieze tijdstippen, omgerekend naar alle tijdzones, staan uitgebreid op de pagina wanneer was de maanlanding. Een bredere tijdlijn van alle maanverkenning — van Spoetnik in 1957 tot Artemis nu — vind je op de tijdlijnpagina.

Wie zijn er op de maan geweest?

In totaal hebben twaalf mensen het maanoppervlak betreden, allemaal bij het Amerikaanse Apollo-programma tussen 1969 en 1972. Neil Armstrong was de eerste, op 21 juli 1969. Gene Cernan was de laatste, op 14 december 1972 bij Apollo 17.

Naast de twaalf die het oppervlak betraden, reisden ook nog twaalf andere astronauten naar de maan maar bleven zij in de baan, waaronder Michael Collins bij Apollo 11. In totaal zijn vierentwintig mensen ooit naar de maan gereisd. Een volledig overzicht vind je op de pagina hoeveel mensen zijn op de maan geweest, en een portret van elk van de twaalf op alle maanwandelaars.

Hoe lang duurde de missie en de maanwandeling?

Apollo 11 duurde van lancering tot splashdown in totaal 8 dagen, 3 uur en 18 minuten. De lancering was op 16 juli 1969; de terugkeer op 24 juli 1969. De maanwandeling zelf — de tijd die Armstrong en Aldrin buiten de maanlander doorbrachten op het oppervlak — duurde 2 uur en 31 minuten. De totale verblijfsduur op het oppervlak (in de maanlander plus buiten) was ruim 21 uur.

Latere missies bleven langer. Apollo 17 hield het record: de astronauten waren ruim 75 uur op het maanoppervlak en maakten drie maanwandelingen van in totaal meer dan 22 uur. Een overzicht van alle tijden en feiten staat op de pagina feiten en weetjes over de maanlanding.

Was de maanlanding echt? Of was het nep?

De maanlanding was echt. Er bestaan complottheorieën die beweren dat de beelden in een filmstudio zijn gemaakt, maar die beweringen zijn grondig weerlegd door onafhankelijk bewijs uit tientallen bronnen. Een paar van de sterkste bewijzen:

• Lasreflectoren: de astronauten plaatsten retroreflectoren op de maan die tot op de dag van vandaag door observatoria wereldwijd worden gebruikt voor nauwkeurige afstandsmetingen. Iemand moet die reflectoren hebben neergelegd.
• Maangesteente: de 381,7 kilogram monsters zijn uitvoerig onderzocht door onafhankelijke wetenschappers over de hele wereld, ook in landen die destijds vijanden waren van de VS. Het gesteente heeft een samenstelling die nergens op aarde voorkomt.
• Sovjet-Unie: de Sovjet-Unie had alle reden om een eventuele fraude te onthullen, ze volgden de missie nauwlettend met eigen apparatuur — en ze zwegen. Zij erkenden de landing als echt.
• 400.000 mensen: dat veel mensen werkten aan Apollo; een fraude van die omvang had nooit geheim kunnen blijven.

Uitgebreide weerleggingen van de veelgehoorde complotargumenten lees je op de pagina's bewijs van de maanlanding en weerlegging van de complottheorie. Voor wie de complotargumenten zelf wil kennen, bestaat de pagina de maanlanding-complottheorie.

Waarom zijn we gestopt met naar de maan gaan?

Na Apollo 17 in december 1972 is geen mens meer op de maan geweest. De redenen zijn meervoudig. De politieke drijfveer — de ruimtewedloop met de Sovjet-Unie winnen — was weggevallen nadat de VS die race in 1969 onmiskenbaar hadden gewonnen. De publieke interesse was na de eerste paar missies sterk teruggelopen; Apollo 13 was het hoogtepunt van mediaaandacht ná Apollo 11. En bovenal: het budget. Het Apollo-programma kostte een vermogen, en de politieke prioriteiten verschoven naar het Vietnamconflict en binnenlandse programma's.

Apollo 18, 19 en 20 waren al ingepland maar werden geannuleerd. De vrijgekomen middelen gingen naar Skylab (het eerste Amerikaanse ruimtestation) en later de Space Shuttle. In de jaren tachtig en negentig was er geregeld politiek gepraat over een terugkeer naar de maan — president George H.W. Bush kondigde in 1989 een maanplan aan, maar het ging nooit van de grond.

Gaan we ooit terug naar de maan?

Ja, en de voorbereidingen zijn volop bezig. Het Artemis-programma van NASA heeft als uitdrukkelijk doel een bemande terugkeer naar de maan. Artemis 1 vloog in november 2022 onbemand om de maan en keerde terug. Artemis 2 zal een bemande vlucht rond de maan uitvoeren; Artemis 3 moet de eerste vrouw en eerste niet-witte man op de maan zetten. Exacte data zijn meerdere keren bijgesteld, maar het programma is actief en gefinancierd.

Ook andere landen en commerciële partijen werken aan maanmissies. China heeft zijn Chang'e-programma met succes uitgebouwd en heeft plannen voor een bemande maanlanding in de jaren dertig. SpaceX ontwikkelt de Starship als maanlandervaartuig voor Artemis. India, Japan en Europa hebben eigen maansondes. De tijdlijn van de maanverkenning gaat door.

Hoe gevaarlijk was het?

Gevaarlijk genoeg om levens te kosten. Op 27 januari 1967 kwamen drie astronauten om het leven bij de brand in de commandomodule van Apollo 1 tijdens een grondtest: Gus Grissom, Ed White en Roger Chaffee. In april 1970 raakte Apollo 13 in levensgevaar door een explosie op de heenweg naar de maan; de bemanning overleefde dankzij improvisatie en ingenieuze probleemoplossing.

President Nixon had een speech klaarliggen voor het geval de bemanning van Apollo 11 niet terugkeerde. Elke missie droeg reële risico's: de landing zelf, de opstijging van de maan, de terugkeer door de dampkring. Het feit dat er zeventien bemande Apollo-vluchten waren en uiteindelijk slechts één dodelijke ramp (voor de lancering) is een bewijs van de enorme technische zorgvuldigheid waarmee het programma werd uitgevoerd.

Was er ook Sovjet-deelname aan de maanverkenning?

De Sovjet-Unie had een actief maanprogramma maar slaagde er niet in mensen naar de maan te sturen. Ze stuurden succesvol onbemande sondes: het Loena-programma bracht zacht landende sondes op de maan, nam bodemmonsters mee terug en liet rijdende rovers rijden, zoals de Loenochod. Maar de bemande N1-raket faalde bij alle vier zijn lanceringspogingen; na de dood van hoofdingenieur Sergei Korolev in 1966 en de overwinning van de VS in 1969 verloor het Sovjet-maanprogramma zijn politieke rugwind. Meer over deze achtergrond lees je op de pagina over het Sovjet-maanprogramma.

Welke andere landen hebben op de maan geland?

Tot nu toe hebben vier landen of ruimteorganisaties onbemande ruimtevaartuigen zacht op de maan laten landen: de Verenigde Staten, de Sovjet-Unie/Rusland, China en India. China landde in 2013 met Chang'e 3, in 2019 als eerste ooit op de achterkant van de maan met Chang'e 4, en in 2020 met Chang'e 5 dat ook monsters mee terugbracht. India's Chandrayaan-3 landde in 2023 als eerste bij de zuidpool van de maan. Geen ander land dan de VS heeft ooit een mens op de maan gezet.

Voor meer feitelijke achtergrond: feiten en weetjes over de maanlanding biedt een breed overzicht van opvallende cijfers en details. Wie geïnteresseerd is in de volledige chronologie, bezoekt de tijdlijn van de maanverkenning. En een compleet portret van de astronauten staat op de pagina alle maanwandelaars.