Hoe lang duurt een reis naar de maan?

Het korte antwoord: een bemande reis naar de maan duurt ongeveer drie dagen. Zo lang deden alle Apollo-missies erover, en ook Artemis II bereikte de maan in 2026 binnen enkele dagen. Toch zijn er onbemande ruimtesondes die er in negen uur langs vlogen, en andere die er meer dan een jaar over deden. Op deze pagina zetten we de reistijd, de route en de snelheid op een rij, met de reis van Apollo 11 als voorbeeld.

De reis van Apollo 11, stap voor stap

Apollo 11 werd op 16 juli 1969 om 13:32 UTC (14:32 Nederlandse tijd) gelanceerd vanaf lanceerplatform 39A van Kennedy Space Center in Florida, bovenop een Saturnus V-raket. Na ruim elf minuten bevond het ruimteschip zich in een zogeheten parkeerbaan om de aarde, op zo’n 190 kilometer hoogte. Daar controleerde de bemanning de systemen.

Na anderhalve omloop, ongeveer 2 uur en 44 minuten na de lancering, ontstak de derde trap van de Saturnus V opnieuw. Deze translunaire injectie van bijna zes minuten bracht de snelheid op ongeveer 39.000 km/u, genoeg om aan de aarde te ontsnappen richting de maan. Kort daarna ontkoppelde de commandomodule Columbia van de rakettrap, draaide om en haalde de maanlander Eagle uit zijn behuizing.

Tijdens de drie dagen durende overtocht nam de snelheid geleidelijk af, omdat de zwaartekracht van de aarde het ruimteschip afremde. Pas toen het ruimteschip in het gebied kwam waar de zwaartekracht van de maan de overhand kreeg, ging het weer sneller. Op 19 juli 1969 om 17:21 UTC, ongeveer 76 uur na de lancering, remde de motor van de servicemodule af achter de maan, zodat Apollo 11 in een baan om de maan kwam. Een dag later, op 20 juli om 20:17 UTC, landde de Eagle in de Zee der Rust.

De terugreis

Na 21,5 uur op het maanoppervlak stegen Neil Armstrong en Buzz Aldrin op 21 juli weer op om aan te koppelen bij Michael Collins in Columbia. Op 22 juli vertrok het ruimteschip uit de maanbaan. De terugreis duurde opnieuw zo’n tweeënhalve dag. Op 24 juli 1969 om 16:50 UTC landde de capsule aan parachutes in de Grote Oceaan, ten zuidwesten van Hawaï, waar het vliegdekschip USS Hornet de bemanning oppikte. De hele missie duurde 8 dagen, 3 uur en 18 minuten.

Waarom duurt het drie dagen?

Met 39.000 km/u zou je de afstand van 384.400 km in theorie in tien uur kunnen afleggen. Maar een ruimteschip vliegt niet met constante snelheid: na het uitbranden van de motor remt de zwaartekracht van de aarde het voortdurend af. Halverwege bewoog Apollo 11 nog maar met enkele duizenden kilometers per uur. Bovendien volgde het ruimteschip geen rechte lijn, maar een gebogen baan die zo was berekend dat het bij aankomst op de juiste plek achter de maan uitkwam.

Een snellere reis was technisch mogelijk geweest, maar onverstandig. Hoe sneller je aankomt, hoe meer brandstof je nodig hebt om af te remmen in een baan om de maan. Daarnaast kozen de Apollo-planners aanvankelijk voor een vrije terugkeerbaan: een route waarbij de zwaartekracht van de maan het ruimteschip vanzelf terug naar de aarde slingert als de motor zou weigeren. Die baan heeft een vaste, niet al te hoge snelheid. Dat dit geen theoretische voorzorg was, bleek bij Apollo 13.

Reistijden van andere missies

• Apollo 8 (1968): de eerste bemande reis naar de maan. Gelanceerd op 21 december, in een baan om de maan op 24 december: ongeveer 69 uur.
• Apollo 10 (1969): deze bemanning haalde op de terugweg de hoogste snelheid die mensen ooit bereikten, bijna 40.000 km/u.
• Artemis II (2026): Orion bleef eerst ongeveer een dag in een hoge baan om de aarde voor tests en vloog op 6 april 2026, zo’n vijf dagen na de lancering, langs de achterkant van de maan.
• Loena 1 (1959): de eerste sonde die de maan bereikte, vloog er na ongeveer 34 uur langs. Lees meer bij het Loena-programma.
• New Horizons (2006): de sonde naar Pluto passeerde de baan van de maan al na ongeveer negen uur, maar remde niet af en vloog door.
• SMART-1 (ESA, 2003–2004): deze Europese sonde gebruikte een zuinige ionenmotor en spiraalde langzaam naar buiten; hij bereikte zijn baan om de maan pas na ongeveer veertien maanden.
• Chandrayaan-3 (2023): de Indiase lander werd op 14 juli gelanceerd en landde op 23 augustus; door een reeks zuinige baanverhogingen duurde de reis ruim een maand.

Hoe ver is de maan eigenlijk?

De maan draait in een licht elliptische baan om de aarde. De gemiddelde afstand tussen de middelpunten is ongeveer 384.400 kilometer; op het dichtstbijzijnde punt (perigeum) is dat zo’n 363.000 km, op het verste punt (apogeum) ongeveer 405.000 km. Ter vergelijking: met een auto die non-stop 100 km/u rijdt, zou je er ruim 160 dagen over doen. Een radiosignaal doet er ongeveer 1,3 seconde over, waardoor een gesprek tussen Houston en de astronauten altijd een merkbare vertraging van zo’n 2,5 seconde had. Meer over de maan zelf lees je op de pagina de maan.

Hoe leefden de astronauten onderweg?

De drie dagen van de overtocht waren geen vakantie. De bemanning voerde koerscorrecties uit, controleerde systemen en hield regelmatig televisie-uitzendingen. Om te voorkomen dat de zon één kant van het ruimteschip oververhitte, draaide het ruimteschip langzaam om zijn as: de zogeheten ‘barbecue roll’. De astronauten aten gevriesdroogd voedsel dat met water werd aangelengd, sliepen in slaapzakken in de commandomodule en hadden nauwelijks privacy. Wie meer wil weten over hun uitrusting, kan terecht bij de pagina over het ruimtepak.

De route van Apollo 11 samengevat

1. Lancering vanaf Kennedy Space Center, Florida (16 juli 1969).
2. Parkeerbaan om de aarde, anderhalve omloop.
3. Translunaire injectie: de derde trap stuurt het ruimteschip richting de maan.
4. Koppelen van commandomodule en maanlander, overtocht van ongeveer drie dagen.
5. Afremmen achter de maan; baan om de maan (19 juli).
6. Armstrong en Aldrin landen met de Eagle in de Zee der Rust (20 juli); Collins blijft in een baan om de maan.
7. Opstijgen en koppelen (21 juli), vertrek uit de maanbaan (22 juli).
8. Terugkeer in de dampkring en landing in de Grote Oceaan (24 juli).

Een uitgebreid overzicht van alle missies vind je in de tijdlijn van de maanverkenning.